Antikçağ’ın Kalbi…

Adını Büyük İskender’den alan İskenderiye, dönemin ünlü bilim adamlarına ev sahipliği yapmış, bilim yuvası olmasıyla da bilim tarihi açısından oldukça önemli Mısır’da bir liman kentidir.

Bundan yüzyıllar önce Büyük İskender’in başa geçmesiyle Akdeniz’de güçlü bir dönem başlamış, onun kurduğu İskenderiye de önemli bir liman kenti olmuştur. Büyük İskender’in ölümünden sonra yönetimi ele geçiren Ptolemaios I. Soter’in ilk olarak İskenderiye’de bir kütüphane ve müze kurması ile bu liman kenti aynı zamanda bir bilim kenti haline gelmiştir.

İskenderiye’nin kütüphane ve müzesi o dönemin en ünlü merkezidir. Kütüphane ve ona bağlı müzede, o dönem bilinen tüm ülkelerdeki hayvan ve bitkilerin bir örneği, rasathane, botanik bahçesi ve içerisinde farklı bilim dallarının öğretildiği evler vardır. Helenistik kültürün temelinin atıldığı bir kent olan İskenderiye’nin o dönem gözde olmasını sağlayan şey ise bu kütüphane ve müze olmuştur.

İskenderiye Kütüphanesi Antikçağ’ın en büyük dermesine sahiptir. Yaklaşık olarak 900.000 el yazması eserin bulunduğu kütüphanede, geniş bir çalışan kadrosu da yer almıştır. Ayrıca eserlerin papirüslere yazılarak rulo şeklinde saklandığı belirtilirken, kütüphanenin yayınevi görevi de görmüş olduğu rivayet edilmektedir. Yunan, Akdeniz, Ortadoğu, İran gibi medeniyetlere ait pek çok el yazması eserin Yunanca çeviri ve kopyaları burada hazırlanmıştır. İskenderiye Kütüphane’sinin dermesini geliştirmeye büyük önem verilmiş, gerektiğinde uzak bir yerden bir el yazması eser alabilmek için büyük meblağlar ödenmiştir.

Kütüphane olarak adlandırdığımız komplekste yer alan bilim evleri ise farklı branşlardan birçok bilim adamını ağırlamış ve bilimin gelişiminde önemli rol oynamıştır. Dönemin en ünlü bilim isimlerinden Öklides, kütüphane içerisinde en büyük matematik okulunu kurmuş ve Batı’da geometri eğitiminin temelini oluşturan “Elementler” ( Stoikheia) adlı eseri burada hazırlamıştır.

İskenderiye Kütüphanesi bünyesinde astronomi alanında da önemli çalışmalar yapılmıştır. Eratosthenes’in yer yuvarlağına dair yaptığı gözlemler ve güneş üzerine yaptığı çalışmalar sonucu yazdığı “Coğrafya” isimli eseri uzun süre temel eser olarak kullanılmıştır. Yine önemli bir gözlemci astronom olan Hipparkos ve Batlamyus astronomi okulunun diğer önemli temsilcileri olmuşlardır.

Yunan astronomisinin geniş bir özeti niteliğinde olan Batlamyus’un eseri “Almagest” bilim tarihi açısından önemlidir. Yine kütüphanede, geometri alanında da önemli çalışmalara imza atılmıştır.

İskenderiye Kütüphanesi, tüm bu çalışmalar ve bilim adamları sayesinde diğer bölgelerden gelen farklı gruplara da dönem dönem ev sahipliği yapmış, kütüphanenin içerisinde bulunan okullar aynı zamanda dışarıdan gelenlere ders verilen kurumlar olmuştur.

Kitaplar tarih boyunca bilginin kaynağı olarak en değerli materyaller, fakat olumsuz bir durumda da ilk zarar görecek en değerli materyallerdir. Antikçağın büyük bilim merkezi İskenderiye Kütüphanesi’nin sonu trajik olmuş, kütüphane yakılarak, el yazmalarının büyük bir kısmı bu şekilde yok olmuştur.

Kütüphanenin yakılmasına dair değişik savlar öne sürülmekte olup, en bilineni Mısır’ın M.Ö. 47 yılında Julius Sezar tarafından kuşatıldığı sırada kütüphanenin zarar gördüğü ve eserlerin büyük kısmının bu şekilde yok edildiğidir. Bu olaydan diğer kurtulan kaynakların ise Hristiyan inancına geçildikten sonra Paganizmi yayan nitelikte olmaları nedeniyle şehrin hamamlarında yaktırıldığı da söylenmektedir. Bu olay, farklı kültürlerde bilginin yayılmasının engellenmesi ve bilgi kaynaklarının ortadan kaldırılması ile büyük benzerlikler göstermektedir.

Günümüzde İskenderiye Kütüphanesi, eski kütüphanenin olduğuna inanılan alanda yeniden inşa edilmiş ve 2002’de yeniden hizmete açılmıştır.

-Düzenlenmiştir –

Posted in: ONKOLOJİ

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s